De ontwikkeling van het nachtlampje

De vreemde en fascinerende geschiedenis van het slaaplampje

Je kunt je vast een voorstelling maken bij hoe slaaplampjes zijn ontstaan. Als eerste, was er vuur. Daarna kwamen er verschillende manieren om dit vuur onder controle te houden. Toen kwam er technologie om elektriciteit te beheren en op te slaan, wat het mogelijk maakte om de technologie te delen met de rest van de mensheid. Ondanks dit simpele verloop valt er nog veel te zeggen over de manier hoe wij onze grotten, hutten, en luxueuze appartementen verlichten.

Nachtlampjes zijn functioneel. Ze helpen ons door de donkere slaapkamer te navigeren, en zorgen er voor dat we niet onze tenen stoten tegen de tafel, of onze midnightsnack over de vloer morsen. Maar, niet te vergeten: nachtlampjes zijn er ook om ons op ons gemak te stellen. Dr. Richard Shane, vooraanstaand wetenschapper op slaapgebied, en oprichter van het ‘better-rest’ programma zegt het volgende: Input van onze ouders, andere mensen en onze cultuur heeft de mensheid geconditioneerd om bang te zijn voor het donker. Als het tijd is om te slapen is het goed om een manier te zoeken om je veilig te voelen. Comfortabel met jezelf, en comfortabel in het donker. En tja, natuurlijk is het ook niet zo fijn om je kleine teen te stoten op weg naar de badkamer.’

Vuur, het allereerste nachtlampje

Het begon allemaal met een vonk. De mogelijkheid om vuur te maken stelde onze voorouders in staat om nachtelijke wezens weg te houden van hun grotten. Om die reden geloven geschiedkundigen dan ook dat het vuur ons allereerste nachtlampje was, omdat het enkel de reden had om ongezien kwaad buiten de deur te houden. Bewijs dat mensen het vuur meester waren dateren gauw al zo’n 125,000 jaar geleden, waar sommige geleerden zelfs beweren dat het de Homo erectus was die 400,000 jaar geleden al wist hoe vuur werkte.

Onze eerste lampen

De eerste lampen die door de mens werden gebruikt dateren van ongeveer 70,000 voor Christus. Simpel van structuur waren deze lampen, vaak gemaakt van schelpen of holle rotsen, waarin men een stuk mos stopte dat gedrenkt was in dierlijk vet. Latere iteraties zorgden voor ontwikkelingen. Zo werd de basis gemaakt van onder andere terracotta, marmer en metaal, maar ook substracties van vissenolie en olijfolie. Rond deze tijd werd ook de lont uitgevonden, een manier om het licht langer te laten branden, en meer gecentreerd.

Door de jaren heen zijn er zeer veel verschillende oliën gebruikt, met wisselende resultaten. Visolie gaf bijvoorbeeld het zwakste licht, en was erg rokerig. Dierlijk vet brandde veel beter, maar dit gaf dan weer een vreemde geur. Walvissenolie, dat zeer zeldzaam en daarom duur was, kreeg binnen een korte tijd een zeer populaire status. Dit komt omdat het met de kracht van twee kaarsen tegelijk kan branden.

Toen kwam Kerosine in beeld

In de 19e eeuw werd de kerosinelamp geïntroduceerd in Duitsland. ‘’Deze lampen waren een stuk veiliger door het omhulsel van glas, wat er voor zorgde dat niets de vlam kon aanraken.’’, zegt Dr. Shane.

De vlammen van de kerosinelampen kunnen ook gemakkelijker bestuurd worden. Dat wil zeggen: men kon nu zelf de toevoer van kerosine kiezen, zodat de lamp minder of juist feller ging schijnen. Kerosinelampen worden vandaag de dag nog gebruikt op het platteland van Afrika en Azië.

De hanglamp werd populair

Hanglampen werden het meest gemaakt van metaal (ijzer) en had ronde zijkanten waarin een klein resevoir te vinden was, aan de voorzijde zat een klein gat van waaruit de vlam kon ontsnappen. Aan het einde van dit gat bevond zich aan lont, die gemakkelijk aan te steken was en lang kon blijven doorbranden. De lamp zelf werd meestal gevuld met dierlijk vet. Dit was de eerste versie van lampen die door het huis heen opgehangen kon worden. Men kon de lampen aansteken en voor langere tijd laten branden.

Deze manier van het huis verlichten is waarschijnlijk van Duitse komaf, maar het zou ook Oostenrijks of Hongaars kunnen zijn. De lamp komt uit het midden van de 18e eeuw. ‘’De hanglamp (in het Duits Betty Lichte) dankt zijn naam aan het Duitse woord Besser, wat beter betekent. De eerste versie van deze lamp kwam naar Amerika met de Mayflower en is later verbeterd door Benjamin Franklin.’’ Onder verzamelaars is de lamp vandaag de dag nog ontzettend populair, en gaat dan ook voor veel geld over de toonbank.

De klapper wordt volwassen

Misschien wel één van de meest bekende lampen in de (televisie)geschiedenis: de klapper. Uitgevonden midden jaren ’80 door Robert E. Clapper werd een grote hit op de nachtelijke verkoopzender. Het werkt simpel: je stopt de lamp in een willekeurig stopcontact, en als je vervolgens in je handen klapt gaat de lamp aan of juist uit. Ideaal als je geen zin hebt om uit bed te stappen om je lamp uit te doen.

WIJ MAKEN UW NACHTEN!