Waarschijnlijk kun je je nog wel herinneren hoeveel moeite je als puber had om uit bed te komen ‘s ochtends. Dan kun je je vast ook nog wel herinneren hoe ontzettend chagrijnig je werd van je ouders die riepen ‘dat je nu echt uit je nest moet komen’.
Melatonine is de boosdoener
Het ligt niet aan die arme puber. Naarmate de puberteit vordert, zorgen de hersenen ervoor dat het waak- en slaapritme anders gaat werken. Als een kind in de puberteit raakt wordt het slaaphormoon melatonine steeds later afgegeven, soms zelfs helemaal niet. Dit heeft het gevolg dat hij ‘s avonds veel later moe wordt. Door de vele verandering die een puberlichaam- en brein doormaakt heeft het veel slaap nodig (zo’n 9 uur), maar omdat het slaaphormoon steeds later wordt afgegeven is in slaap komen steeds moeilijker. Dat is de reden waarom puber ‘s ochtends altijd zo moeilijk wakker worden: ze zijn simpelweg nog niet uitgeslapen.
Continue jetlag
Door de problemen die pubers hebben met het opstaan, lijkt het alsof ze geen enkel gezag hebben voor hun ouders of elke andere vorm van autoriteit. Toch moet je als ouder je best doen om het je lieve puber niet al te kwalijk te nemen. De wereld van een adolescent is ook totaal niet afgesteld op het aparte bioritme. Zo beginnen de lessen van een middelbare school gemiddeld rond half 9, soms zelfs 8 uur, dit zijn volgens de pubers ‘moordende tijden’. Ervan uitgaande dat je ongeveer een uurtje van tevoren opstaat komen veel pubers niet aan hun 9 uur slaap per nacht toe. Reken maar uit: 8 uur school betekent om 7 uur uit bed. Dit betekent dat de puber iedere avond om 10 uur in slaap moet zijn, dus eigenlijk al om half 10 naar bed moet. Sommige deskundigen spreken om deze reden zelfs van het verkeren in een continue jetlag.
Risico’s
Het grote risico is dat pubers op deze manier een (chronisch) slaaptekort opbouwen, dit slaaptekort kan dan weer tot allerhande andere problemen leiden. Slaaptekort maakt het moeilijker nieuwe informatie op te nemen, belemmert creativiteit en bemoeilijkt de sociale omgang. Gezien pubers al niet altijd even makkelijk zijn in de omgang kan dit behoorlijk wat kopzorgen opleveren. Daarnaast is de puberteit een periode van grote stemmingswisselingen, die enkel verergerd worden door een verminderde concentratiespanning en minder geduld, als gevolg van te weinig slaap. Bij veelvuldig en dus chronisch slaaptekort, kan er zelfs depressie optreden en wordt het immuunsysteem aangetast.
Oplossingen
Het is dus lang niet allemaal rozengeur en maneschijn in puberland. Gelukkig voor de altijd vrolijke adolescenten wordt er de laatste tijd veel geëxperimenteerd om het allemaal wat makkelijker te maken. Zo zijn er scholen in de Verenigde Staten die de lessen later laten beginnen en dan gewoon net ietsje langer doorgaan. Zo kan de puber lekker uitslapen en zit deze stukken fitter in de les, is de gedachte. De eerste onderzoeksresultaten zijn positief: ze duiden op hogere cijfers en minder gedragsproblemen.
Drukke agenda
Nu is het voor een puber haast onmogelijk om negen uur slaap per nacht te halen. Er moet simpelweg te veel gedaan worden; de puber moet naar school, moet sporten, moet afspreken met vriendjes en vriendinnetjes, moet klusjes doen in het huis en moet ook nog eens tot diep in de nacht met die ene leuke jongen of dat meisje chatten. Uitputtend.
Tips
Er zijn een paar provisorische tips opgesteld om de pubers een wat beter leven te geven. Zo kunnen de jongvolwassenen in het weekend bijslapen (waardoor ze dus het hele weekend in hun nest liggen) en moeten ze veel sporten. Wel overdag, niet vlak voor het slapengaan.
Het is ook verstandig om stimuli als bijvoorbeeld televisie-, computer-, en telefoonschermen minstens 2 uur voor het slapengaan te verbannen. De schermpjes zorgen er namelijk voor dat het slaaphormoon melatonine nog eens 22% later wordt aangemaakt dan de bedoeling is. Aangezien dit bij pubers al niet of nauwelijks gebeurd, wordt het met al die beeldschermpjes helemaal een gekkenhuis. Misschien wel de meest belangrijke tip is er een voor de ouders: wordt niet boos op je lieve puber als hij of zij weer eens te lang in bed ligt, de arme stakker kan er niks aan doen.
WIJ MAKEN UW NACHTEN!
